امروزه، تمرکز بر پیش­بینی آینده، منجر به ظهور رشته مدرن آینده پژوهی شده است که معطوف است بر کاوش در آینده ­های جایگزین و بررسی جهان بینی­ ها و اسطوره ­هایی که زیربنای آینده­ های ممکن، محتمل و ترجیحی هستند. آینده­پژوهی، مطالعه سیستماتیک آینده ­های ممکن، محتمل و ترجیحی از جمله جهان بینی­ها و اسطوره­ هایی است که زیربنای هر آینده است. در پنجاه یا چند سال اخیر، مطالعه آینده از پیش‌بینی آینده به ترسیم آینده‌های جایگزین به شکل‌دهی آینده‌های مطلوب، هم در سطوح جمعی بیرونی و هم در سطوح درونی فردی حرکت کرده است. در طی این دوره، آینده پژوهی از تمرکز بر جهان عینی بیرونی به رویکردی لایه ­ای تغییر کرده است که در آن نحوة دیدن جهان، در واقع آینده­ای را که فرد می ­بیند شکل می ­دهد. در این رویکرد آینده بحرانی – چرخش پساساختاری – دنیای بیرونی از درون مطلع می­ شود و مهمتر از همه، دنیای درونی یک فرد از واقعیت بیرونی مطلع می­ شود. در حالی که بسیاری از مطالعات آینده برای کاهش ریسک، اجتناب از آینده ­های منفی، به ویژه در بدترین حالت، استقبال می­ کنند، دیگران فعالانه به سمت ایجاد آینده­ های مطلوب، چشم اندازهای مثبت از آینده حرکت می­ کنند. بنابراین، شناسایی آینده­ های جایگزین، رقص سیال ساختار (وزن­های تاریخ) و عاملیت (ظرفیت تأثیرگذاری بر جهان و ایجاد آینده­ های مطلوب) است. از آنجایی که جهان به طور فزاینده ای پرخطر شده است. حداقل از نظر ادراک، اگر نه در واقع – مطالعات آینده مشتاقانه توسط تیم­ های رهبری اجرایی و بخش­های برنامه ریزی در سازمان­ها، مؤسسات و کشورها در سراسر جهان پذیرفته شده است. تنش ­های ملموسی بین چارچوب­های برنامه­ ریزی و آینده وجود دارد. برنامه ­ریزی به دنبال کنترل و بستن آینده است، در حالی که آینده ­پژوهی به دنبال باز کردن آینده است و از آینده به آینده­ های جایگزین حرکت می­ کند. برای درک آینده(ها)، نیاز به چارچوبی نظری قانع کننده است. چهار رویکرد برای آینده نگری بسیار مهم هستند: اولی مبتنی بر علوم اجتماعی تجربی، پیش بینی کننده است. دومی تفسیری است، نه بر اساس پیش بینی آینده، بلکه بر اساس درک تصاویر رقیب از آینده. مورد سوم انتقادی است که از تفکر پساساختاری نشأت می‌گیرد و بر این پرسش متمرکز است که چه کسی از تحقق آینده‌های معین سود می‌برد و کدام روش‌ها به انواع خاصی از آینده‌ پژوهی امتیاز می‌دهند. رویکرد چهارم یادگیری/تحقیق اقدام مشارکتی است. این رویکرد به مراتب دموکراتیک‌تر است و بر ذی نفعانی متمرکز است که آینده خود را توسعه می‌دهند، بر اساس فرضیات آنها از آینده (مثلاً اگر آینده خطی یا چرخه‌ای است) و آنچه برای آنها حیاتی است. یکی از چارچوب­های مفهومی درک آینده، رویکرد شش رکن است: اولین رکن «نقشه ­برداری از آینده» است که روش اصلی آن مثلث آینده است. رکن دوم «پیش بینی آینده» با تحلیل مسائل نوظهور به عنوان روش شناسی کانونی است. رکن سوم، «زمان‌بندی آینده» است که «روش‌ها» مفیدترین روش‌ها، خرد، میان و تاریخ کلان است. رکن چهارم «عمیق‌سازی آینده» است که تحلیل لایه‌ای علّی پایه آن است (اگرچه تحلیل لایه‌ای علّی یک نظریه آینده‌پژوهی نیز هست). رکن پنجم «ایجاد جایگزین» است که برنامه ریزی سناریو مهمترین روش است. آخرین رکن، «تغییر آینده»، مهم‌ترین روش‌های بینش است. تلاش های پیشامدرن برای درک آینده بر طالع بینی متمرکز بوده است. به طور کلی، هدف طالع بینی کمک به افراد برای اجتناب از شرایط خطرناک با ارائه یک سیستم هشدار اولیه بود. با این حال، اعتقاد بی چون و چرا به سیستم طالع بینی ضروری بود، زیرا هشدارها و پیش بینی ­ها و همچنین تحلیل­ های روانشناختی ماهیت کلی داشتند. در آینده پژوهی مدرن، پرسشگری و دیدگاه­های متفاوت نه تنها گنجانده شده­ اند، بلکه برای استحکام و انعطاف ­پذیری ضروری هستند. بر خلاف طالع بینی، جایگزین ­ها پذیرفته می شوند.   نگار فلاحتی     
راضیه بابایی، پژوهشگر دفتر مطالعات فناوری اجتماعی اندیشکده افرا: در سپتامبر ۲۰۱۵، رؤسای دولت‌ها، جامعه مدنی و احزاب، نمایندگان ارشد نهادهای تخصصی سازمان ملل متحد، در مجمع عمومی گرد هم آمدند و «دستورکار توسعه پایدار ۲۰۳۰» را تصویب کردند. این دستور کار (Sustainable Development Goals)، جایگزینی برای اهداف پروژه هزاره و شامل ۱۷ هدف اصلی و ۱۶۹ هدف ویژه بود که نقشه راه جامعه جهانی را برای ۱۵ سال بعد ترسیم می‌نمود. به گفتۀ بان‌کی‌مون اهداف این سند می‌بایست از ابتدای ژانویه ۲۰۱۶ اجرایی می‌شد اما بسیاری از کشورها، اسناد چشم انداز مطلوب کشور خود را با تأخیر ارائه کردند. عراق از جملۀ این کشورهاست. ارکان و اهداف سند توسعه پایدار ۲۰۳۰ عراق با سقوط دولت داعش و کاهش نسبی تنش‌های داخلی در عراق، وزارت برنامه‌ریزی عراق آمار و اطلاعات کشور را به‌روزرسانی کرده و سند چشم‌انداز عراق در ژانویه ۲۰۱۹ با عنوان «آینده‌ای که ما آرزوی آن را داریم: چشم انداز عراق برای توسعه پایدار ۲۰۳۰» به یونسکو ارائه شده است. در ابتدای این سند و در توصیف آن آمده است: «این چشم انداز مبتنی بر ارتقای ابعاد توسعه پایدار است که مردم عراق را در کشوری امن و یکپارچه که در آن همه از حقوق برابر برخوردارند، با ایجاد یک سیستم اقتصادی با روندهای اجتماعی متنوع در بازار و شاخص‌های پایدار در سطح اقتصاد کلان و ایجاد محیطی پاک، ایمن و پایدار برای نسل فعلی و آینده، توانمند می‌کند». سند چشم‌انداز عراق در پنج رکن و ۲۵ هدف ویژه طراحی شده است. ارکان این سند عبارتند از: «توسعه انسانی»، «حکمرانی خوب»، «اقتصاد متنوع»، «جامعه ایمن» و «محیط زیست پایدار». برای هر یک از این ارکان، اهداف ویژه‌ای در جهت توسعه پایدار عراق تعریف شده تا وزارت‌خانه‌ها، سازمان‌ها، احزاب و مردم عراق را به حرکت در راستای دستیابی به این اهداف ترغیب نماید. طراحان این سند، برای تحقق رکن توسعه انسانی، پنج هدف ویژه را در نظر گرفته‌اند: «رفع فقر، «ایجاد فرصت‌های شغلی مناسب برای تمامی افراد بیکار»، «ایجاد یک سیستم آموزشی با کیفیت بالا و فراگیر»، «ارتقاء یک سیستم مراقبت بهداشتی مؤثر و جامع» و «تأمین مسکن مناسب و حذف محله‌های فقیرنشین». همچنین به منظور تحقق رکن «حکمرانی خوب»، چهار هدف ویژه شامل «حمایت از حاکمیت قانون، فراهم آوردن دسترسی به عدالت و ارتقاء حکمرانی خوب»، «بهبود تمرکز زدایی اداری و مشارکت عمومی در تصمیم‌گیری»، «ارتقای یکپارچگی و شفافیت و مبارزه با فساد» و «اصلاح مدیریت مالی عمومی و دستیابی به پایداری مالی» را تعریف نموده‌اند. طراحان این سند، گام‌های تحقق رکن «اقتصاد متنوع» را دستیابی به اهداف ویژۀ «دستیابی به نرخ رشد اقتصادی بالا و پایدار»، «افزایش کارایی بخش نفت»، «تقویت بخش خصوصی و افزایش سهم آن در توسعه»، «توسعه بخش کشاورزی و دستیابی به امنیت غذایی»، «ارتقاء زیرساخت‌ها» و «ترویج بخش مالی فعال و با مدیریت خوب» در نظر گرفته‌اند. ایشان همچنین، حرکت در راستای دستیابی به «جامعۀ ایمن» را با اهدافی چون «ترویج فرهنگ تساهل، گفتگو و صلح»، «تضمین پیشرفت خانواده‌ها، زنان و گروه‌های آسیب‌پذیر»، «ترویج ارزش‌های شهروندی و کاهش نابرابری‌ها»، «گسترش روحیه موفقیت، ابتکار و کار داوطلبانه» و «ارائه راه‌حل‌های پایدار برای جابجایی و مهاجرت داخلی و خارجی» برشمرده‌اند. در این سند، رسیدن به «محیط زیست پایدار» نیز یکی از ارکان پنجگانه و راه تحقق آن، اهدافی چون «کاهش آلودگی محیط زیست و انتشار گرمایش جهانی»، «ترویج استفاده مؤثر از منابع آب»، «ترویج حفاظت از محیط زیست»، «توسعه الگوهای مصرف و تولید برای دستیابی به پایداری زیست محیطی» و «حفاظت از تنوع زیستی و احیای باتلاق‌های بین النهرین» در نظرگرفته شده‌است. موانع پیش روی عراق در دستیابی به اهداف سند توسعه پایدار ۲۰۳۰ آنچه در سند چشم‌انداز عراق شایستۀ توجه است، جهت‌گیری اهداف و ارکان این سند به سمت عبور از تنش‌های اجتماعی، سیاسی و امنیتیِ داخل عراق است. در این سند، اهداف بلندپروازانه و چشم‌گیر در سطح بین الملل، طراحی نشده؛ چه اینکه تحقق اهداف مذکور نیز ممکن است با چالش‌های فراوانی روبه‌رو شوند. کشور عراق، جمعیتی متنوع از اقوام و مذاهب گوناگون در خود جای داده است و از سال ۲۰۰۳ تاکنون، درگیری‌های داخلی و جنگ مستمر با آمریکا و داعش منجر به افزایش شکاف‌های سیاسی و اجتماعی در این کشور شده است. افزایش هزینه‌های ناشی از تخریب زیرساخت‌ها در دوران جنگ با آمریکا و داعش، افزایش تنش‌های گروه‌ها و احزاب سیاسی، تغییر بافت جمعیت و جدایی‌طلبی اقلیم کردستان از عراق، از جمله زمینه‌های تعمیق شکاف‌های اجتماعی و سیاسی بوده‌اند. طبق گزارش وزارت برنامه‌ریزی عراق از سال ۲۰۰۴ تا ۲۰۱۵، مجموع خسارات وارده به تمامی وزارت‌خانه‌ها، نهادهای غیر دولتی در استان‌های عراق، در نتیجۀ اقدامات تروریستی، ۳۱ میلیارد و ۶۰۱ میلیون و ۹۲۱ هزار و ۸۹۴ دلار برآورد شده؛ این درحالی‌است که پس از این تاریخ نیز عراق همچنان درگیر جنگ با گروه تروریستی داعش بوده و تخریب‌ها و خسارات  افزایش یافته و بدیهی است که جبران این حجم از خسارت، نیازمند برنامه‌ریزی و دستیابی به راهکارهایی برای افزایش منابع مالی است. بر اساس گزارش بانک جهانی، دولت مرکزی عراق در سال‌های اخیر موفق به افزایش درآمد حاصل از صادرات نفت و رشد اقتصادی چشم‌گیری شده؛ چنان‌که در سال ۲۰۲۲ نیز حائز رتبه اول در میان کشورهای عربی شده است. همچنین با طراحی پروژۀ «توسعه بندر فاو» و نیز پروژۀ احداث «جاده توسعه»، امیدهای عراق برای دستیابی به هدفِ «ایجاد تنوع در درآمدهای اقتصادی» افزایش یافته است. به نظر می‌رسد با وجود برنامه‌ریزی‌های موفق دولت عراق در خصوص رشد اقتصادی و افزایش رفاه مردم و تغییرات مثبت در تعامل احزاب با جوانان و مردم، چالش‌های سیاسی و امنیتی عراق، موانع بزرگی در تحقق توسعه پایدار این کشورند. دخالت‌ها و نظارت مستقیم سفیر آمریکا در تعاملات سیاسی-اجتماعی عراق، افزایش شمار نیروهای نظامی آمریکایی و ترس عراقی‌ها از انجام مجدد عملیات نظامی از سوی آمریکا، عدم همکاری اقلیم کردستان و تنش میان دولت بغداد و اربیل، تغییرات اجتماعی و افزایش تنوع سبک زندگی، بلاتکلیفی دولت عراق در مواجهه با معضل آوارگان و خانواده‌های داعش در اردوگاه‌ها و زندان‌های تروریست‌ها و افزایش جمعیت اردوگاه‌ها به واسطه ازدواج پسران بالای ۱۴ سال با زنان اردوگاه و نیز عدم پذیرش زنان و کودکان آسیب‌دیده از نیروهای داعش در قبیله و بافت اجتماعی عراق، از جمله موانع جدی دولت عراق در دستیابی به اهداف سند توسعه پایدار ۲۰۳۰ هستند. باید منتظر ماند و دید آیا دولت عراق می‎تواند تا سال ۲۰۳۰، بر این موانع فائق آید و اهداف طراحی شده در جهت توسعه پایدار کشورش را تحقق بخشد؟  
بازدید تیم معاونت فرهنگی و اجتماعی نهاد ریاست جمهوری از اندیشکده افرا دکتر حامد ملک زاده، معاون اجتماعی و فرهنگی معاون اول رئیس جمهور به همراه جمعی از مدیران این معاونت از پیشرفت پروژه مطالعات حکمرانی اجتماعی اندیشکده افرا بازدید کردند. در این بازدید دکتر شیما فرزادمنش، مدیر عامل اندیشکده افرا علاوه بر تشریح پروژه مطالعات حکمرانی اجتماعی، توضیحاتی را درخصوص دفاتر تخصصی مستقر در این اندیشکده ارائه کردند.
در هشتمین نشست مرکز پژوهشی آرا بررسی می شود؛ حرکت به سمت حکمرانی غیرمتمرکز با بهره گیری از فناوری بلاکچین هشتمین نشست از سلسله نشست های حکمرانی فناورانه مرکز پژوهشی آرا، به موضوع حکمرانی غیرمتمرکز می پردازد. در این نشست که چهارشنبه ۲۲ اردیبهشت ۱۴۰۰ رأس ساعت ۲۳ از طریق صفحه اینستاگرام مرکز پژوهشی آرا قابل مشاهده است، امیر عباس امامی، مدیرعامل کارچین و پژوهشگر اقتصاد بلاکچین و حمیدرضا طهماسبی پژوهشگر بلاکچین و رمز ارز در گفت و گو با ابوطالب صفدری، نویسنده و پژوهشگر حوزه سیاستگذاری و کارشناس میزبان نشست، به تبیین فرصت های بهره مندی از فناوری دفاتر توزیع شده یا بلاکچین در حکمرانی می پردازند. گفتنی است در حال حاضر دولت‌های زیادی فرآیند تصویب قوانین نظارتی و پروژه‌های آزمایشی با محوریت فناوری بلاکچین را به عنوان بستری برای بهبود عملکرد دولت و بخش عمومی آغاز کرده اند. نشست های آرا پلاس به همت اندیشکده های مرکز پژوهشی آرا طی شب های ماه مبارک رمضان در صفحه اینستاگرام مرکز پژوهشی آرا به آدرس ararc_ir منتشر می شود.
چهارمین نشست از سلسله نشست های حکمرانی فناورانه مرکز پژوهشی آرا، سه شنبه ۱۴ اردیبهشت ۱۴۰۰ از طریق صفحه اینستاگرام این مرکز پخش می شود. در این نشست که با موضوع نسبت فناوری در حکمرانی شهری برگزار می شود، دکتر پرویز آقایی پژوهشگر حوزه برنامه ریزی شهری، دکتر مازیار نبی زاده پژوهشگر حوزه شهرسازی و دکتر علی بیات کارشناس اقتصاد دیجیتال به عنوان میهمان حضور دارند و با دکتر ابوطالب صفدری، نویسنده و پژوهشگر حوزه سیاستگذاری و کارشناس میزبان نشست ها در خصوص جایگاه فناوری در حکمرانی شهری و وضعیت کنونی کشورمان در این حوزه به بحث و تبادل نظر می پردازند. نشست های آرا پلاس به همت اندیشکده های مرکز پژوهشی آرا در شب های ماه مبارک رمضان رأس ساعت ۲۳ در صفحه اینستاگرام مرکز پژوهشی آرا به آدرس https://www.instagram.com/ararc_ir/‎ برگزار می شود.
مرکز بررسی‌های استراتژیک ریاست جمهوری امروز گزارشی از فعالیت‌ها و محصولات اندیشکده‌های کشور درباره مسائل کووید-۱۹ را منتشر کرد؛ در حوزه فناوری "مرکز پژوهشی آرا" بیشتری میزان مشارکت را در تولید محتواهای فناورانه مرتبط با کووید-۱۹ را داشته است. به گزارش خبرنگار علمی خبرگزاری تسنیم؛ مرکز بررسی‌های استراتژیک ریاست جمهوری امروز گزارشی از فعالیت‌ها و محصولات اندیشکده‌های کشور درباره مسائل کووید ۱۹ را منتشر کرد؛ گزارش حاضر با هدف مروری اجمالی بر محتواها و محصولات تولیدشده توسط اندیشکده‌ها، مراکز تحقیقاتی و موسسات برتر کشور تا نیمه آذرماه ۱۳۹۹ صورت گرفته است. در دسته‌بندی صورت گرفته،‌ محتواها در هشت حوزه اصلی اقتصادی، اجتماعی،‌ آموزش و پرورش، بهداشت و درمان،‌ ارتباطات و رسانه،‌ فناوری،‌ مدیریت و سیاست‌گذاری و امنیتی و بین‌المللی دسته‌بندی شده‌اند. اندیشکده‌ها و مراکز تحقیقاتی موجود در این گزارش عبارتند از: مرکز پژوهشی آرا، پژوهشکده سیاست‌پژوهشی و مطالعات راهبردی حکمت، موسسه عالی پژوهش تامین اجتماعی، فرهنگستان علوم پزشکی، انجمن علمی اپیدمیولوژیست‌های ایران، پژوهشکده دیاران،‌ اندیشکده حکمرانی دانشگاه شریف، مرکز پژوهش‌های مجلس، مرکز توانمند‌سازی حاکمیت و جامعه، اندیشکده سیاست‌گذاری اقتصادی تهران، پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری،‌ ستاد سلامت وزارت علوم تحقیقات و فناوری، مرکز پژوهش‌های توسعه و آینده‌نگری و مرکز بررسی‌های استراتژیک ریاست جمهوری. در حوزه فناوری "مرکز پژوهشی آرا" بیشتری میزان مشارکت را در تولید محتواهای فناورانه مرتبط با کووید-۱۹ را داشته است؛ گزارش‌های "نوبت مدیران ارشد فناوری اطلاعات است؛ رهبری در موج اول بحران کرونا ویروس" و "فناوری تحویل درب منازل در زمان شیوع بیماری کرونا،‌ شهرهای چین را سرپا نگه داشته است"  از سلسله گزارش‌های مهم و راهبردی این مرکز پژوهشی است که در  گزارش مرکز بررسی‌های استراتژیک ریاست جمهوری نیز آمده است. " معجزه فناوری در تایوان" از اندیشکده حکمرانی شریف و "سیاست‌های مشق فناوری در مقابله با کرونا" از مرکزپژوهش‌های توسعه و آینده‌نگری، از دیگر گزارش‌های فناورانه در حوزه کووید ۱۹ است که در گزارش مرکز بررسی‌های استراتژیک ریاست جمهوری آمده است.